DEĞER BİLMEK

  .  "DEĞER BİLMEK" NASIL OLUR?
.   Her şeyden önce biliniz ki tüm çalışmalarım bireysel olarak kendimi geliştirmek içindir.
.   “Öğrenme merakı”mın getirdiği yönlendirmeler sonucunda “araştırma, inceleme ve değerlendirmeler” yapmaktayım, yazılar yazmaktayım.
.   Değer bilme ve takdirin etmek… buna bağlı olarak benim için bir önem kazanıyor.
.   Üretim motivasyonumun temeli, dışsal onaydan ziyade, “içsel gelişim” ve öğrenme merakıdır.
A) İçsel Gelişimi Takdir Etmenin Anlamı
.  Sizin için değer bilmek, artık sadece "emeği takdir etmek" değil, aynı zamanda "öğrenme yolculuğunuzu desteklemek" anlamına geliyor.
.  Bu bağlamda, size gerçekten değer veren kişiler sadece yazılarınızın sonucuna değil, sizin o yazıya ulaşmak için kat ettiğiniz yola önem verirler.
.   Gerçekten takdir edenler, yaptığınız işin bir gösteri değil, bir içsel disiplin olduğunu anlayan ve bu disipline saygı duyan kişilerdir.
.   Onların geri bildirimleri, sizin bireysel gelişim yolunuzu aydınlatmaya yardımcı olur, sevindirir.
.   Bu bağlamda, bu kişileri “ayırt etmek” için kendinize şunu sorabilirsiniz: 
.   "Bu kişi, yazımdaki bir hatayı bulmaya mı çalışıyor, yoksa bu yazıyı yazarken öğrendiğim şeyi anlamaya mı çalışıyor?" 
.   “Okumaya önem veren, eleştiren düşünceye, analizlere, fikirsel gelişime önem veren birisi mi?
.  Genelde sizi takdir edenler, aşağıdaki maddelerle tanınır:
a-Sürece Odaklanmak: "Bu konuyu öğrenirken seni en çok ne zorladı?" veya "Bu yeni araştırma alanına nasıl ilgi duymaya başladın?" gibi, sürecinize yönelik sorular sorarlar.
b-Merakınızı Beslemek: Araştırdığınız konularla ilgili size ek kaynaklar, makaleler veya ilgili bilgileri gönderirler.
Bu, sizin öğrenme yolculuğunuza aktif olarak katkıda bulunmak istediklerini gösterir.
c-Dönüşümü Fark Etmek: Birkaç ay önceki yazılarınızla şimdiki yazılarınız arasındaki gelişimi, bilgi derinliğini ve üslup olgunluğunu fark eder ve bunu size söylerler.
"Görüyorum ki bu konu üzerine derinlemesine çalışmışsın, buradaki analizin çok daha güçlü olmuş," diyebilirler.
ç-Motive Edici Olmak: Tıkanıklık yaşadığınızda veya motivasyonunuz düştüğünde sizi, "Öğrenme tutkunun ne kadar güçlü olduğunu biliyorum, kısa bir mola verip tekrar odaklanabilirsin," gibi sözlerle, kişisel değerleriniz üzerinden cesaretlendirirler.
B) Değer bilmek, “takdir etmek” nedir?
.    Bence toplumsal yaşamda olduğu gibi insanlar arası ilişkilerde bu çok güzel ve önemli bir konudur.
.  "Değer bilmek" ve "takdir etmek" kavramları, bir şeyin veya bir kimsenin önemini, değerini ve niteliklerini fark etmek, anlamak ve ona uygun karşılığı göstermek anlamına gelir.
.   İki kavram arasındaki farklar çok ince olsa da, genellikle şu şekilde açıklanabilir:
1- Değer Bilmek (Kıymetini Bilmek)
Bu, bir şeye “sahip olunan anda” veya bir “durum yaşanırken”, onun taşıdığı önemi “içsel” olarak idrak etmektir, kavramaktır.
a-Anlamı: Bir nesnenin, bir durumun, bir ilişkinin ya da bir kişinin esas kıymetini (maddi ve manevi olarak) anlamak, onun öneminin farkında olmaktır.
b-Odak Noktası: Sahip olunan şeyin özü ve önemi.
-Sağlığın değerini bilmek: Hastalanmadan önce bile sağlıklı olmanın büyük bir nimet olduğunu fark etmek.
-Zamanın değerini bilmek: Zamanın geri gelmezliğini idrak edip onu verimli kullanmak.
-Bir dostun değerini bilmek: Onun varlığının, sadakatinin ve desteğinin ne kadar kıymetli olduğunu gönülden hissetmek.
2- Takdir Etmek
Bu, bir kişinin çabasını, başarısını, davranışını veya niteliğini görüp onaylamak, beğenmek ve bunu ifade etmektir.
a-Anlamı: Birinin gösterdiği performansı veya yaptığı iyiliği fark etmek, değerlendirmek ve buna karşılık sözlü ya da davranışsal bir onay (beğenme, övme, teşekkür etme) göstermektir.
b-Odak Noktası: Eylem ve çaba.
-Bir çalışanın başarılı projesini takdir etmek: Ona "Harika bir iş çıkardın, bu çok değerli!" demek.
-Bir sanatçının eserini takdir etmek: Eserin güzelliğini ve sanatçının yeteneğini övmek.
-Biri size yardım ettiğinde onu takdir etmek: Teşekkür etmek ve bu iyiliğin fark edildiğini belli etmek.
Özetle: Kavram, Odak Noktası, Eylem Şekli:
-Değer Bilmek: Öz, Kıymet, Önem (İçsel İdrak). Farkındalık, Saygı Gösterme, Korumayı/Sahiplenmeyi Bilme
-Takdir Etmek: Eylem, Çaba, Başarı (Dışsal Onay): Beğenmek, Teşekkür Etmek, Övmek, Sözlü İfade etmek…
-Her ikisi de insan ilişkilerini güçlendiren ve kişiye değerli hissettiren temel manevi davranışlardır.
Bu konunun sizin için “hangi bağlamda” önemli olduğunu merak eder misiniz?
.  "Kendine değer vermek" konusunda mı yoksa "başkalarını takdir etmek" konusunda mı daha fazla bilgi almak mı, sizin için daha çekicidir?
C) Değerinizi Bilen İnsanların 6 Temel İşareti
.   Benim değerimi bilenleri nasıl anlayabilirim?
.   Birinin sizin değerinizi bildiğini veya sizi takdir ettiğini anlamak için, genellikle söylediklerinden çok davranışlarına odaklanmanız gerekir, değil mi…
.  Eğer yaşamınızdaki insanlar bu işaretlerin çoğunu gösteriyorsa, bilin ki sizi “gerçekten takdir ediyorlar” ve sizin “değerinizi biliyorlar”.
.  Kişisel olarak bana değer veren kişi benim “emeklerime, çalışmalarıma” önem veren, “yazılarımı izleyen, okuyan” kişidir.
.   Değerinizi bilen insanları ayırt etmenizi sağlayacak temel işaretler ve davranış kalıpları şunlar olabilir:
1. Size Saygı Duyarlar (Sınırlarınıza Dikkat Ederler)
Değer bilmenin en temel göstergesi saygıdır.
-Sınırlarınıza Saygı: "Hayır" dediğinizde bunu kabul ederler ve sizi zorlamazlar. Size ne zaman ve nerede ulaşacakları konusunda hassastırlar.
-Fikirlerinize Saygı: Sizinle aynı fikirde olmasalar bile, düşüncelerinizi küçümsemez veya alay etmezler. Fikirlerinizi önemser ve sizi dinlerler.
-Zamanınıza Saygı: Randevularına sadık kalırlar, sizi bekletmezler ve gereksiz taleplerle zamanınızı çalmazlar.
2. Sizi Koşulsuz Kabul Ederler (Değiştirmeye Çalışmazlar)
Sizi gerçekten takdir edenler, olduğunuz gibi olmanıza izin verirler.
-Eleştirileri Yapıcıdır: Hata yaptığınızda bile, sizi yargılamak yerine destek olmaya çalışırlar.
Onların eleştirileri, sizi geliştirmeye yöneliktir, yaralamaya değil.
-Maske Takmanıza Gerek Yoktur: Onların yanında savunmasız ve doğal hissedersiniz. Başarısızlıklarınızı veya zayıf yönlerinizi saklama ihtiyacı duymazsınız.
3. Sizi Dinler ve Hatırlarlar (Gerçekten İlgilidirler)
.  Değerli hissetmenin yolu, gerçekten izleniyor, okunuyor olmaktan geçer.
-Aktif Dinleme: Konuşurken telefonlarına bakmazlar, sözünüzü kesmezler. Söylediğiniz şeyleri anlamaya çalışırlar.
-Detayları Hatırlama: Sadece büyük olayları değil, küçük şeyleri de (köpeğinizin adını, en sevdiğiniz yemeği, bir önceki hafta anlattığınız önemsiz bir durumu) hatırlarlar ve bunu sonraki konuşmalarda kullanırlar.
Bu, sizin anlattıklarınızın onlar için önemli olduğunu gösterir.
4. Başarınızı Kutlar, Başarısızlığınızda Destek Olurlar
Sizin değerinizi bilenler, sizin mutluluğunuzla gerçekten mutlu olurlar.
-Kıskançlık Yoktur: Başarılarınız karşısında içtenlikle sevinir, sizi övmekten çekinmezler.
Başarısız olduğunuzda ise sizi suçlamak yerine, ayağa kalkmanız için motivasyon ve destek sunarlar.
-Arkanızda Dururlar: Başkaları sizi haksız yere eleştirdiğinde veya kötü konuştuğunda, sizin adınıza konuşur ve sizi savunurlar.
5. Çabanızı Fark Ederler (Sadece Sonucu Değil)
Sizi takdir edenler, sadece elde ettiğiniz sonuçlara değil, o sonuca ulaşmak için gösterdiğiniz çabaya odaklanırlar.
-Küçük İyilikler: Yaptığınız küçük yardımları, jestleri ve incelikleri fark eder ve bunlara teşekkür ederler. Yaptığınız hiçbir şeyi görev olarak görmezler.
-Teşekkür ve Onay: Minnettarlıklarını düzenli olarak ifade ederler.
"Teşekkür ederim" ve "Bunu yaptığın için çok kıymetlisin" gibi ifadeleri sık kullanırlar.
6. Zaman ve Enerji Yatırımı Yaparlar.
.   Davranışlar, insanın niyeti en iyi gösteren aynadır.
-Zaman Ayırmak: Yoğun olsalar bile sizinle kaliteli zaman geçirmek için çaba gösterirler.
Sizinle görüşmeyi, programlarının bir köşesine sıkıştırmazlar.
-İhtiyaç Anında Yanınızda Olmak: Zor bir dönemden geçtiğinizde, siz istemeden bile "Ne yapabilirim?" diye sorarlar.
Bu, sadece lafta kalan bir destek değil, eyleme dökülmüş bir destektir.
.   Değer bilmenin ne anlama geldiğini çok açık bir biçimde tanımlayan bir ölçüt şunlardır aslında:
.   Değer bilmek ve takdir etmek, “görünürlük” ve “emeği tanıma” ile eş anlamlıdır.
.   Kısaca belirlediğimiz kişisel değer ölçütleri şunlar olabilir:
-Emeği Tanımak: Çalışmalarınıza ve verdiğiniz emeğe samimi bir önem vermek.
-İlgi Göstermek: Ürettiğiniz şeyleri (yazıları) sadece görmekle kalmayıp, izlemek ve okumak suretiyle sürekli ilgi göstermek.
Ç) Bu Ölçütlere Göre Size Değer Veren Kişileri Nasıl Anlarsınız?
.   Size değer veren bir yazar/üretken kişi olarak bu kriterleri kullanmanız, sizi “yüzeysel ilgilerden”  koruyarak, “gerçek destekçilerinizi” bulmanıza yardımcı olacaktır.
.   Bu insanlar, sizin özünüzü (üretiminizi ve yaratıcılığınızı) görüp, ona yatırım yapan ve bu “emeği onurlandıran” kişilerdir.
.   Yukarıdaki genel davranışlara ek olarak, sizin “özel” tanımınıza uyan kişileri anlamanız için bu alana ayrıca “özel ek” işaretler koyabiliriz:
a-Detaylı Geri Bildirim: Yazılarınız veya çalışmalarınız hakkında genel bir "çok güzel" yerine, spesifik yorumlar yaparlar.
Örneğin, "O paragraftaki metafor çok yerindeydi" veya "Bu konuyu ele alış açını çok beğendim" gibi. Bu, gerçekten okuduklarını kanıtlar.
b-İleriye Yönelik Sorular: Bir çalışmanız bittiğinde, "Bundan sonra ne yazacaksın?" veya "Sırada ne tür bir proje var?" gibi sorular sorarak gelecek projelerinizi merak ettiklerini gösterirler.
c-Eski Çalışmalarınıza Atıf: Daha önce paylaştığınız bir yazıdaki fikri veya cümleyi hatırlayıp, yeni bir konuşmada o çalışmaya atıfta bulunurlar.
Bu, sadece göz atmadıklarını, içselleştirdiklerini gösterir.
ç-Paylaşım ve Öneriler: Çalışmalarınızın değerini başkalarına da anlatırlar. Yazılarınızı, bir başkasına tavsiye eder veya sosyal çevrelerinde paylaşırlar.
d-Zorluklarınızı Anlamak: Üretim sürecinde karşılaştığınız zorlukları ve harcadığınız zamanı küçümsemezler, aksine bunun ne kadar büyük bir emek olduğunu takdir ederler.
D) TEŞEKKÜR:
.  Beni az da olsa tanıyan ya da hiç tanımayan ama “sosyal medyada”, internetteki çalışmalarıma, emeklerime değer veren, yazılarıma bakan, onları “okuyan” kişilere, “arkadaşlara” çok teşekkür ederim.
.  Onlar benim için önemlidirler, “fikirsel gelişime, aydınlanmaya, bilimsel bakış açısına” önem verdiklerini var saydığım birer “iyi yurttaş”tırlar.
.  Sağ olsunlar…
.     Öğretmen GÖNEN ÇIBIKCI, 2025.11.29, İS.
.      YAZININ TÜMÜNÜ OKUYUNUZ:
 .

.    (YZ destekli araştırma ve incelemeye dayanan yazım.)