. "DEĞER BİLMEK" NASIL OLUR?
. Her şeyden önce biliniz ki tüm çalışmalarım
bireysel olarak kendimi geliştirmek içindir.
. “Öğrenme merakı”mın getirdiği yönlendirmeler
sonucunda “araştırma, inceleme ve değerlendirmeler” yapmaktayım, yazılar
yazmaktayım.
. Değer bilme ve takdirin etmek… buna bağlı
olarak benim için bir önem kazanıyor.
. Üretim motivasyonumun temeli, dışsal
onaydan ziyade, “içsel gelişim” ve öğrenme merakıdır.
A)
İçsel Gelişimi Takdir Etmenin Anlamı
. Sizin için değer bilmek, artık sadece
"emeği takdir etmek" değil, aynı zamanda "öğrenme
yolculuğunuzu desteklemek" anlamına geliyor.
. Bu bağlamda, size gerçekten değer veren
kişiler sadece yazılarınızın sonucuna değil, sizin o yazıya ulaşmak için
kat ettiğiniz yola önem verirler.
. Gerçekten
takdir edenler, yaptığınız işin bir gösteri değil, bir içsel
disiplin olduğunu anlayan ve bu disipline saygı duyan kişilerdir.
. Onların geri bildirimleri, sizin bireysel
gelişim yolunuzu aydınlatmaya yardımcı olur, sevindirir.
. Bu bağlamda, bu kişileri “ayırt etmek” için
kendinize şunu sorabilirsiniz:
. "Bu kişi, yazımdaki bir hatayı bulmaya
mı çalışıyor, yoksa bu yazıyı yazarken öğrendiğim şeyi anlamaya mı
çalışıyor?"
. “Okumaya önem veren, eleştiren düşünceye,
analizlere, fikirsel gelişime önem veren birisi mi?
. Genelde sizi takdir edenler, aşağıdaki
maddelerle tanınır:
a-Sürece Odaklanmak: "Bu konuyu
öğrenirken seni en çok ne zorladı?" veya "Bu yeni araştırma alanına
nasıl ilgi duymaya başladın?" gibi, sürecinize yönelik sorular
sorarlar.
b-Merakınızı Beslemek: Araştırdığınız
konularla ilgili size ek kaynaklar, makaleler veya ilgili bilgileri
gönderirler.
Bu, sizin öğrenme yolculuğunuza aktif olarak
katkıda bulunmak istediklerini gösterir.
c-Dönüşümü Fark Etmek: Birkaç ay önceki
yazılarınızla şimdiki yazılarınız arasındaki gelişimi, bilgi derinliğini ve
üslup olgunluğunu fark eder ve bunu size söylerler.
"Görüyorum ki bu konu üzerine
derinlemesine çalışmışsın, buradaki analizin çok daha güçlü olmuş,"
diyebilirler.
ç-Motive Edici Olmak: Tıkanıklık
yaşadığınızda veya motivasyonunuz düştüğünde sizi, "Öğrenme tutkunun ne
kadar güçlü olduğunu biliyorum, kısa bir mola verip tekrar
odaklanabilirsin," gibi sözlerle, kişisel değerleriniz üzerinden
cesaretlendirirler.
B)
Değer bilmek, “takdir etmek” nedir?
. Bence toplumsal yaşamda olduğu gibi
insanlar arası ilişkilerde bu çok güzel ve önemli bir konudur.
. "Değer bilmek" ve "takdir
etmek" kavramları, bir şeyin veya bir kimsenin önemini, değerini ve
niteliklerini fark etmek, anlamak ve ona uygun karşılığı göstermek anlamına
gelir.
. İki kavram arasındaki farklar çok ince olsa
da, genellikle şu şekilde açıklanabilir:
1- Değer Bilmek
(Kıymetini Bilmek)
Bu, bir
şeye “sahip olunan anda” veya bir “durum yaşanırken”, onun taşıdığı önemi “içsel”
olarak idrak etmektir, kavramaktır.
a-Anlamı: Bir nesnenin, bir
durumun, bir ilişkinin ya da bir kişinin esas kıymetini (maddi ve
manevi olarak) anlamak, onun öneminin farkında olmaktır.
b-Odak Noktası: Sahip olunan
şeyin özü ve önemi.
-Sağlığın değerini bilmek: Hastalanmadan önce bile
sağlıklı olmanın büyük bir nimet olduğunu fark etmek.
-Zamanın değerini bilmek: Zamanın geri
gelmezliğini idrak edip onu verimli kullanmak.
-Bir dostun değerini bilmek: Onun varlığının,
sadakatinin ve desteğinin ne kadar kıymetli olduğunu gönülden hissetmek.
2- Takdir Etmek
Bu, bir
kişinin çabasını, başarısını, davranışını veya niteliğini görüp onaylamak,
beğenmek ve bunu ifade etmektir.
a-Anlamı: Birinin
gösterdiği performansı veya yaptığı iyiliği fark
etmek, değerlendirmek ve buna karşılık sözlü ya da davranışsal bir onay (beğenme,
övme, teşekkür etme) göstermektir.
b-Odak Noktası: Eylem ve çaba.
-Bir çalışanın başarılı projesini takdir etmek: Ona
"Harika bir iş çıkardın, bu çok değerli!" demek.
-Bir sanatçının eserini takdir etmek: Eserin güzelliğini
ve sanatçının yeteneğini övmek.
-Biri size yardım ettiğinde onu takdir etmek: Teşekkür
etmek ve bu iyiliğin fark edildiğini belli etmek.
Özetle:
Kavram, Odak Noktası, Eylem Şekli:
-Değer Bilmek: Öz, Kıymet, Önem (İçsel İdrak). Farkındalık, Saygı
Gösterme, Korumayı/Sahiplenmeyi Bilme
-Takdir Etmek: Eylem, Çaba, Başarı (Dışsal Onay): Beğenmek, Teşekkür Etmek,
Övmek, Sözlü İfade etmek…
-Her ikisi de insan ilişkilerini güçlendiren ve
kişiye değerli hissettiren temel manevi davranışlardır.
Bu konunun sizin
için “hangi bağlamda” önemli olduğunu merak eder misiniz?
. "Kendine değer vermek" konusunda
mı yoksa "başkalarını takdir etmek" konusunda mı daha fazla
bilgi almak mı, sizin için daha çekicidir?
C)
Değerinizi Bilen İnsanların 6 Temel İşareti
. Benim değerimi bilenleri nasıl
anlayabilirim?
. Birinin sizin değerinizi bildiğini veya
sizi takdir ettiğini anlamak için, genellikle söylediklerinden
çok davranışlarına odaklanmanız gerekir, değil mi…
. Eğer yaşamınızdaki insanlar bu işaretlerin
çoğunu gösteriyorsa, bilin ki sizi “gerçekten takdir ediyorlar” ve sizin “değerinizi
biliyorlar”.
. Kişisel olarak bana değer veren kişi benim “emeklerime,
çalışmalarıma” önem veren, “yazılarımı izleyen, okuyan” kişidir.
. Değerinizi bilen insanları ayırt etmenizi
sağlayacak temel işaretler ve davranış kalıpları şunlar olabilir:
1. Size Saygı Duyarlar (Sınırlarınıza Dikkat Ederler)
Değer
bilmenin en temel göstergesi saygıdır.
-Sınırlarınıza Saygı: "Hayır"
dediğinizde bunu kabul ederler ve sizi zorlamazlar. Size ne zaman ve nerede
ulaşacakları konusunda hassastırlar.
-Fikirlerinize
Saygı: Sizinle aynı fikirde olmasalar bile, düşüncelerinizi
küçümsemez veya alay etmezler. Fikirlerinizi önemser ve sizi dinlerler.
-Zamanınıza Saygı: Randevularına
sadık kalırlar, sizi bekletmezler ve gereksiz taleplerle zamanınızı çalmazlar.
2. Sizi Koşulsuz Kabul Ederler (Değiştirmeye Çalışmazlar)
Sizi
gerçekten takdir edenler, olduğunuz gibi olmanıza izin verirler.
-Eleştirileri Yapıcıdır: Hata
yaptığınızda bile, sizi yargılamak yerine destek olmaya çalışırlar.
Onların eleştirileri, sizi geliştirmeye
yöneliktir, yaralamaya değil.
-Maske Takmanıza
Gerek Yoktur: Onların yanında savunmasız ve doğal hissedersiniz.
Başarısızlıklarınızı veya zayıf yönlerinizi saklama ihtiyacı duymazsınız.
3. Sizi Dinler ve Hatırlarlar (Gerçekten İlgilidirler)
. Değerli hissetmenin yolu, gerçekten izleniyor,
okunuyor olmaktan geçer.
-Aktif Dinleme: Konuşurken
telefonlarına bakmazlar, sözünüzü kesmezler. Söylediğiniz şeyleri anlamaya
çalışırlar.
-Detayları
Hatırlama: Sadece büyük olayları değil, küçük şeyleri de
(köpeğinizin adını, en sevdiğiniz yemeği, bir önceki hafta anlattığınız önemsiz
bir durumu) hatırlarlar ve bunu sonraki konuşmalarda kullanırlar.
Bu, sizin anlattıklarınızın onlar için önemli
olduğunu gösterir.
4. Başarınızı Kutlar, Başarısızlığınızda Destek Olurlar
Sizin
değerinizi bilenler, sizin mutluluğunuzla gerçekten mutlu olurlar.
-Kıskançlık Yoktur: Başarılarınız
karşısında içtenlikle sevinir, sizi övmekten çekinmezler.
Başarısız olduğunuzda ise sizi suçlamak yerine,
ayağa kalkmanız için motivasyon ve destek sunarlar.
-Arkanızda Dururlar: Başkaları sizi
haksız yere eleştirdiğinde veya kötü konuştuğunda, sizin adınıza konuşur ve
sizi savunurlar.
5. Çabanızı Fark Ederler (Sadece Sonucu Değil)
Sizi
takdir edenler, sadece elde ettiğiniz sonuçlara değil, o sonuca
ulaşmak için gösterdiğiniz çabaya odaklanırlar.
-Küçük İyilikler: Yaptığınız küçük
yardımları, jestleri ve incelikleri fark eder ve bunlara teşekkür ederler.
Yaptığınız hiçbir şeyi görev olarak görmezler.
-Teşekkür ve Onay: Minnettarlıklarını
düzenli olarak ifade ederler.
"Teşekkür ederim" ve "Bunu
yaptığın için çok kıymetlisin" gibi ifadeleri sık kullanırlar.
6. Zaman ve Enerji Yatırımı Yaparlar.
. Davranışlar, insanın niyeti en iyi gösteren
aynadır.
-Zaman Ayırmak: Yoğun olsalar
bile sizinle kaliteli zaman geçirmek için çaba gösterirler.
Sizinle görüşmeyi, programlarının bir köşesine
sıkıştırmazlar.
-İhtiyaç Anında Yanınızda Olmak: Zor bir dönemden
geçtiğinizde, siz istemeden bile "Ne yapabilirim?" diye sorarlar.
Bu, sadece lafta kalan bir destek değil, eyleme
dökülmüş bir destektir.
. Değer bilmenin ne anlama geldiğini çok açık
bir biçimde tanımlayan bir ölçüt şunlardır aslında:
. Değer bilmek ve takdir etmek, “görünürlük” ve “emeği
tanıma” ile eş anlamlıdır.
. Kısaca belirlediğimiz kişisel değer
ölçütleri şunlar olabilir:
-Emeği Tanımak: Çalışmalarınıza
ve verdiğiniz emeğe samimi bir önem vermek.
-İlgi Göstermek: Ürettiğiniz şeyleri
(yazıları) sadece görmekle kalmayıp, izlemek ve okumak suretiyle
sürekli ilgi göstermek.
Ç)
Bu Ölçütlere Göre Size Değer Veren Kişileri Nasıl Anlarsınız?
. Size değer veren bir yazar/üretken kişi
olarak bu kriterleri kullanmanız, sizi “yüzeysel ilgilerden” koruyarak, “gerçek destekçilerinizi” bulmanıza
yardımcı olacaktır.
. Bu insanlar, sizin özünüzü (üretiminizi
ve yaratıcılığınızı) görüp, ona yatırım yapan ve bu “emeği onurlandıran”
kişilerdir.
. Yukarıdaki genel davranışlara ek olarak,
sizin “özel” tanımınıza uyan kişileri anlamanız için bu alana ayrıca “özel ek”
işaretler koyabiliriz:
a-Detaylı Geri Bildirim: Yazılarınız veya
çalışmalarınız hakkında genel bir "çok güzel" yerine, spesifik yorumlar
yaparlar.
Örneğin, "O paragraftaki metafor çok
yerindeydi" veya "Bu konuyu ele alış açını çok beğendim" gibi.
Bu, gerçekten okuduklarını kanıtlar.
b-İleriye Yönelik Sorular: Bir çalışmanız
bittiğinde, "Bundan sonra ne yazacaksın?" veya "Sırada ne tür
bir proje var?" gibi sorular sorarak gelecek projelerinizi merak
ettiklerini gösterirler.
c-Eski Çalışmalarınıza Atıf: Daha önce paylaştığınız
bir yazıdaki fikri veya cümleyi hatırlayıp, yeni bir konuşmada o çalışmaya
atıfta bulunurlar.
Bu, sadece göz atmadıklarını, içselleştirdiklerini gösterir.
ç-Paylaşım ve Öneriler: Çalışmalarınızın
değerini başkalarına da anlatırlar. Yazılarınızı, bir başkasına tavsiye eder
veya sosyal çevrelerinde paylaşırlar.
d-Zorluklarınızı Anlamak: Üretim
sürecinde karşılaştığınız zorlukları ve harcadığınız zamanı küçümsemezler,
aksine bunun ne kadar büyük bir emek olduğunu takdir ederler.
D) TEŞEKKÜR:
. Beni az da olsa tanıyan ya da hiç tanımayan
ama “sosyal medyada”, internetteki çalışmalarıma, emeklerime değer veren,
yazılarıma bakan, onları “okuyan” kişilere, “arkadaşlara” çok teşekkür ederim.
. Onlar benim için önemlidirler, “fikirsel
gelişime, aydınlanmaya, bilimsel bakış açısına” önem verdiklerini var saydığım
birer “iyi yurttaş”tırlar.
. Sağ olsunlar…
. Öğretmen GÖNEN ÇIBIKCI, 2025.11.29, İS.
. YAZININ TÜMÜNÜ
OKUYUNUZ:
.
. (YZ
destekli araştırma ve incelemeye dayanan yazım.)