BİRLİKTE YAŞAMAK

 “BİRLİKTE YAŞAMAK” NEDİR?

.   İnsanlar erişkin olduklarında kendileri için “eş” seçerler, “aşık” olurlar, evlenebilirler ve ömür boyu birlikte “sevgi ve saygı” içinde huzurlu bir “birliktelik” sürdürmek isterler.

.   Doğru mu?

.   Peki, birlikte olup, yaşayanların neden “birlikte olduklarına” dair görüşleri neler olabilir, eşler bunların ayırdında mıdır?

.   Haklısınız üzerinde durulmayan, pek de konuşulmayan çok geniş ve derin bir konu…

.   Olsun, ben yine de bu konuyu araştırıp, yazmak istiyorum:

I) İnsanların birlikte yaşama kararı vermelerinin ardında sayısız motivasyon, duygu ve pratik sebep yatabilir.

.   Birlikte yaşayan çiftlerin görüşleri genellikle bu üç ana eksende birleşir: Sevgi, konfor ve pratiklik. 

.   Bu kararı almalarının nedeni, duygusal bağlarını güçlendirirken aynı zamanda yaşam kalitelerini artırma arzusu olabilir.

.   Birlikte yaşayanların kendi deneyimlerine dayanarak dile getirebilecekleri bazı “temel görüşleri” ve “nedenleri”, farklı kategorilere ayırarak aşağıda özetleyebiliriz:

A) Duygusal ve Romantik Sebepler

.  Birlikteliğin en sık dile getirilen, en temel dayanağı genellikle duygusal bağdır.

-Derin Sevgi ve Bağlılık: Aşk: "Onu çok seviyorum ve hayatımın geri kalanını onunla geçirmek istiyorum. Birlikte yaşamak, bu bağlılığın doğal bir uzantısı."

-Güvenlik ve Konfor: "Onun varlığı bana huzur veriyor. Günün sonunda eve geldiğimde onunla olmak, bana sığınabileceğim bir liman hissi veriyor."

-Yalnızlıkla Mücadele: "Hayatın zorlukları karşısında yalnız olmak istemiyorum. En yakın arkadaşımın ve sevgilimin her an yanımda olması, paha biçilemez."

-Duygusal Paylaşım: "Sadece bir ev değil, aynı zamanda hayatın tüm küçük anlarını, sevinçlerini ve üzüntülerini paylaştığımız bir yuva kuruyoruz."

B) Pratik ve Lojistik Sebepler

.  Özellikle günümüz ekonomik şartlarında, pratik faydalar da önemli bir rol oynar.

-Maddi Kolaylıklar: "Masrafları bölüşmek hayatı çok daha kolaylaştırıyor. Kira, faturalar ve diğer giderler tek kişiye yüklendiğinde çok daha zorlayıcı oluyor."

-Kolaylık ve Verimlilik: "Ayrı evlerde yaşarken sürekli gidip gelmek, plan yapmak yorucuydu. Birlikte yaşamak, zaman ve enerji tasarrufu sağlıyor."

-Ev İşlerinin Paylaşımı: "Ev işleri ve sorumluluklar (alışveriş, temizlik, yemek vb.) ikiye bölündüğünde, her ikimiz için de daha az yorucu oluyor ve daha çok boş zaman kalıyor."

-Gelecek Planları İçin Temel: "Evlilik veya daha uzun vadeli planlar yapmadan önce birbirimizin günlük yaşam alışkanlıklarını görmek ve uyum sağlayıp sağlayamayacağımızı test etmek istedik."

C) Kişisel Gelişim ve Ortak Büyüme

.  Birliktelik, bireysel gelişim yolculuğunu da etkileyen bir deneyim olarak görülebilir.

-Büyüme Fırsatı: "Birlikte yaşamak, uzlaşmayı ve toleransı öğrenmemizi sağlıyor. Başka bir insanın yaşam alanına saygı göstermek beni daha olgun biri yapıyor."

-Rutin Oluşturma: "Ortak bir hayat kurmak, hayatımıza düzen ve anlam katıyor. Birlikte yaptığımız küçük ritüeller (sabah kahvesi, akşam yemeği) bağımızı güçlendiriyor."

-Kişisel Alışkanlıkları Görme: "Birinin günlük yaşamda nasıl biri olduğunu, sadece randevularda değil, zor zamanlarda, uykulu anlarda ve stres altındayken de görmek gerekiyor. Birliktelik bunu sağlıyor."

Ç) Ortak Bir Gelecek İnşa Etme

Birlikte yaşamak, genellikle daha büyük bir amacın ilk adımı veya parçasıdır.

-Aile Kurma Hedefi: "Evlenmeye ve bir aile kurmaya karar verdik. Birlikte yaşamak, bu hedefe doğru attığımız ilk somut adımdı."

-Ortak Hedefler: "Kendi evimizi almak veya ortak bir iş kurmak gibi büyük hedeflerimiz var. Bu hedeflere ulaşmak için kaynaklarımızı birleştirmemiz gerekiyor."

II) Birlikte yaşayanların, eşlerin dikkat etmesi ve özen göstermesi gereken temeller nelerdir?

.  Birlikte yaşayan eşlerin, evli olanların aralarındaki ilişkilerinin sağlıklı, huzurlu ve uzun ömürlü olması için dikkat etmeleri gereken temeller, genellikle sevgi, iletişim, saygı ve sorumluluk paylaşımı ekseninde toplanır.

.  Bu dört temel, birlikte yaşayanların sağlıklı bir ortak yaşam sürmesi için sürekli olarak hatırlaması ve pratik etmesi gereken yapı taşlarıdır.

.  Bu temelleri oluşturan ve özen gösterilmesi gereken kilit noktalar:

Temel 1: Açık ve Etkili İletişim

İletişim, bir evin temel direğidir.

-Dürüstlük ve Şeffaflık: Duyguları, endişeleri ve beklentileri dürüstçe ifade etmek esastır. Varsayımlardan kaçınmak ve net konuşmak gerekir.

-Aktif Dinleme: Konuşmaktan çok, eşi anlamaya odaklanmak ve gerçekten dinlemek önemlidir. Yargılamadan, söz kesmeden dinlemek, eşin kendini değerli hissetmesini sağlar.

-"Ben Dili" Kullanımı: Suçlayıcı ifadeler yerine ("Sen hep...") kendi duygularınızı ifade eden ("Ben şöyle hissediyorum...") ifadeler kullanmak, savunmaya geçmeyi engeller.

-Zamanlama: Önemli veya gergin konuları konuşmak için doğru zamanı ve sakin bir ortamı seçmeye özen göstermek.

-Kavgadan, yüksek sesle tartışmaktan kaçınmak gerekir.

Temel 2: Saygı ve Bireysel Alan

.  Birliktelik içinde bireyselliği korumak ve karşılıklı saygıyı sürdürmek çok önemlidir.

-Kişisel Alan: Eşin özel zamanına, hobilerine ve arkadaşlarına saygı göstermek. Birlikteyken bile birbirine nefes alacak alan tanımak.

-Saygı Göstermek: Görüş ayrılıklarının ve farklı yaşam alışkanlıklarının normal olduğunu kabul etmek. Eşi değiştirmeye çalışmak yerine, olduğu gibi kabul etmek ve uzlaşmaya varmak.

-Eleştirinin Biçimi: Eleştiriyi yapıcı bir şekilde ve nazikçe yapmak. Başkalarının yanında eşi asla küçük düşürmemek veya eleştirmemek.

Temel 3: Ortak Sorumluluk ve Adalet

Ev hayatının sürdürülebilirliği için sorumlulukların adil bir şekilde dağıtılması gerekir.

-Görev Dağılımı: Ev işleri, fatura takibi, alışveriş gibi sorumlulukları adilce ve her iki tarafın da kabul edeceği şekilde paylaşmak. Yükün tek bir kişiye binmesini engellemek.

-Finansal Şeffaflık: Gelir ve giderler hakkında açık olmak ve ortak mali hedefleri belirlemek. Kararları birlikte almak.

-Beklentileri Yönetmek: Eşin bir görevi veya sorumluluğu yerine getirme biçiminin kendinizinkinden farklı olabileceğini kabul etmek ve mükemmeliyetçilik baskısı yaratmamak.

Temel 4: Kaliteli Zaman ve Takdir

İlişkinin duygusal motorunu canlı tutmak için çaba göstermek gerekir.

-Duygusal İhtiyaçları Karşılamak: Sevebilmek, aşkı yaşatabilmek:

Eşin sevgi dili, onay ihtiyacı veya fiziksel yakınlık ihtiyacı gibi duygusal ihtiyaçlarını anlamaya çalışmak ve bu ihtiyaçları karşılamaya özen göstermek.

-Kaliteli Zaman Ayırmak: TV, telefon veya iş gibi dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak, sadece birbirinize odaklandığınız anlar (randevular, yürüyüşler vb.) yaratmak.

-Takdir Etmek: Eşin yaptığı küçük veya büyük her şeyi (yemek yapmak, işe yetişmek, evi toplamak) fark etmek ve sözlü olarak teşekkür etmek. Takdir, motivasyonu ve sevgiyi artırır.

-Çatışma Çözümü: Tartışmalarda "haklı çıkmaya" odaklanmak yerine, sorunu çözmeye ve ilişkiyi korumaya odaklanmak. Kavga etmemek. Öfkelenmeden konuşabilmek…

Geçmişteki hataları sürekli gündeme getirmemek.

III) Tüm bu durumu ve özellikle ciddiye alıp birlikteliği sürdünenlerin oranı ne kadardır?

.  Bu, ne yazık ki tek bir kesin orana indirgenemeyecek kadar “karmaşık ve kültürel/yasal bağlamlara” bağlı bir konudur.

Çünkü bu sorudaki “oran” iki farklı durumu içeriyor:

1-"Birlikteliği sürdürenler": Belli bir süre (örneğin 5 yıl, 10 yıl) ilişkisini devam ettiren tüm çiftlerin oranı.

2-"Ciddiye alanlar": Evli olmayan ancak birlikte yaşamayı (koabitasyon) evliliğe giden bir adım, kalıcı bir taahhüt veya en az evlilik kadar ciddi bir yapı olarak görenlerin oranı.

Türkiye gibi geleneksel yapının ve resmi evliliğin güçlü olduğu toplumlarda, evlilik dışı birlikte yaşama (koabitasyon) yaygınlık oranı çok düşüktür (bazı veriler evlilik dışı doğum oranlarının düşük olmasını buna işaret eder).

Bu iki durumla ilgili toplanan istatistikler ve sosyolojik eğilimler hakkında genel bilgiler şunlardır:

A) Birlikte Yaşama (Koabitasyon) ve Kalıcılık Eğilimleri

.  Ağırlıklı olarak Batı ülkelerindeki geniş araştırmalar, birlikte yaşama (evli olmadan) eğiliminin kalıcılığı hakkında bazı önemli bulgular sunar:

1. "Sürdürme" Oranları (Genel Kalıcılık)

-Evlilikten Daha Az Kalıcıdır: Genel olarak, birlikte yaşamaya başlayan çiftlerin (evlenmeyen) ilişkilerinin, evlenen çiftlere göre daha kısa sürede sona erdiği gözlemlenir. Koabitasyonların önemli bir kısmı (genellikle %50 civarında) birkaç yıl içinde ya ayrılıkla ya da evlilikle sonuçlanır.

-"Test Süreci" Olarak Görülmesi: Birlikteliği sadece "test etme" amaçlı gören ve ilişkinin temel sorunları çözülmeden bir araya gelen çiftlerde ayrılık oranları daha yüksektir.

-Evliliğe Geçiş: Birlikte yaşamaya başlayanların önemli bir kısmı (ülkeye ve kültüre göre değişmekle birlikte %50-70 civarı) bir süre sonra evlenmeyi tercih eder.

2. "Ciddiye Alma" (Taahhüt) Oranları

-İki Farklı Koabitasyon Tipi: Sosyologlar, birlikte yaşayan çiftleri genellikle iki kategoriye ayırır:

-Evlilik Öncesi Basamak: İlişkiyi evliliğe giden bir yol olarak gören, yüksek taahhüt ve ciddiyet taşıyan çiftler. Bu çiftlerin kalıcılık ve evlilikle devam etme oranları daha yüksektir.

-Alternatif/Kolaylık: Evlilik kurumuna inanmayan, sadece pratik veya mali sebeplerle bir araya gelen çiftler. Bu gruptaki taahhüt (ciddiyet) seviyesi değişken olabilir.

.  Bu nedenle bu ilişkinin "kalıcılık" verileri büyük ölçüde evlilik istatistikleri üzerinden okunur.

B) Türkiye Bağlamında Evlilik İstatistikleri

.  Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri doğrudan evlilik dışı birlikteliklerin "ciddiyet" ve "sürdürme" oranlarını vermese de, evlilik kurumunun ne kadar sürdürüldüğüne dair fikir verir: 2023 Verisi (TÜİK)

--Evlenen Çift Sayısı 565.435

--Boşanan Çift Sayısı 171.881

--Boşanmaların Evliliğin İlk 5 Yılında Gerçekleşme Oranı Yaklaşık %33,4

--Boşanmaların Evliliğin İlk 10 Yılında Gerçekleşme Oranı Yaklaşık %64,9

.   Bu veriler, resmi taahhüt (evlilik) altında bile çiftlerin yaklaşık üçte birinin ilk beş yılda, üçte ikisinin ise ilk on yılda birlikteliklerini sonlandırdığını gösterir.

C) Birlikteliği Sürdürenlerin Anahtarı

.  İster “evli” ister “evlilik dışı” olsun, ciddiye alıp birliği sürdürenlerin oranı, istatistiksel verilerden ziyade önceki soruda bahsettiğimiz temel prensiplere bağlıdır:

.  Yüksek Ciddiyet ve Sürdürme Oranının Anahtarı: 

.  İlişkiyi ciddiye alan, yani iletişim, saygı ve sorumluluk paylaşımı gibi temel konulara samimi olarak özen gösteren çiftler, yasal statüleri ne olursa olsun birlikteliklerini sürdürme olasılığı en yüksek olanlardır.

.    Öğretmen Gönen ÇIBIKCI, 2025.11.20, İS.

.      YAZININ TÜMÜNÜ OKUYUNUZ:

.    (YZ destekli araştırma ve incelemeye dayanan yazım.)