. “MUTLAK BUTLAN” NEDİR?
. Mutlak butlan diye bir alışılmamış uygulama
koydular. Bunun anlamı nedir? Neye karşı ve hangi organ yapmıştır? Bu konu
üzerine bir derleme yaptım:
. Hukuk literatüründe son derece teknik ve
köklü bir kavram olan mutlak butlan, Mayıs 2026 itibarıyla Türkiye siyaset
gündemine ani ve alışılmadık bir yargı kararıyla taşındı.
Bu
kararla birlikte kavram, teorik bir hukuk terimi olmaktan çıkıp doğrudan ana
muhalefet partisinin yönetim yapısını değiştiren pratik bir müdahale aracına
dönüştü.
Bu ani
gelişmenin arka planı, anlamı ve uygulayıcı organları şu şekildedir:
1.
Mutlak Butlan Nedir?
Hukuki
anlamda mutlak butlan; bir hukuki işlemin (sözleşme, karar, kongre vb.) kanunun
emredici hükümlerine, kamu düzenine, genel ahlaka tamamen aykırı olması veya
kurucu unsurlarında ağır sakatlıklar bulunması nedeniyle başlangıçtan itibaren
geçersiz sayılmasıdır.
"Yok
Hükmünde" Sayılma: Mutlak butlanla sakatlanan bir işlem, hukuk dünyasında
baştan beri hiç doğmamış, hiçbir zaman sonuç doğurmamış kabul edilir.
Düzeltilemezlik:
Taraflar sonradan onay verse ya da aradan uzun yıllar geçse bile bu işlem
geçerlilik kazanamaz. Zamanaşımına tabi değildir ve mahkemelerce kendiliğinden
(re'sen) dikkate alınır.
2. Neye
Karşı Yapılmıştır? (Gündemdeki Karar)
Bu
kavramın siyasi arenada "alışılmamış bir uygulama" olarak
nitelendirilmesinin nedeni, Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) Özgür Özel'in
genel başkan seçildiği 38. Olağan Kurultayı'na “karşı uygulanmış” olmasıdır.
Eski
bir parti üyesinin, kurultayda delegelere yönelik "rüşvet ve
usulsüzlük" iddialarıyla açtığı davada mahkeme, “delegelerin iradesinin
sakatlandığı ve kamu düzenine aykırılık oluştuğu gerekçesiyle” kurultay
kararlarını mutlak butlanla malul (geçersiz) saymıştır.
Bu
kararla birlikte Özgür Özel yönetimi hukuken geçersiz kabul edilmiş ve eski
Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu'na görevin iade edilmesine yönelik bir süreç
tetiklenmiştir.
3.
Hangi Organ Yapmıştır?
Bu sıra
dışı ve tartışmalı karar yargı organları tarafından alınmıştır:
İlk
Derece Kararı: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, kurultay
davasında "mutlak butlan" tespiti yaparak ihtiyati tedbir kararı
vermiş ve bu kararı icra memurları kanalıyla taraflara tebliğ etmiştir.
İtiraz
Mercii: CHP yönetiminin bu karara karşı yaptığı acil itiraz başvurusu, Yüksek
Seçim Kurulu (YSK) tarafından oy birliğiyle reddedilmiştir.
Adalet
Bakanlığı yetkilileri, kararın yargı bağımsızlığı çerçevesinde alındığını
belirtirken, bu karara karşı Yargıtay yolunun (temyiz) “açık” olduğunu ifade
etmişlerdir.
. Siyasi partilerin kendi kurultay iradelerinin
ve delegelerinin kararlarının, adli bir mahkeme tarafından "mutlak
butlan" gerekçesiyle baştan itibaren yok sayılması, Türk siyasi tarihinde
benzerine “az” rastlanan ve "yargı eliyle parti yönetimi dizaynı"
eleştirilerine yol açan “son derece radikal” bir hukuki müdahaledir.
. CHP'de mutlak butlan krizi gündemi: (https://www.youtube.com/watch?v=T066ih8QRlc)
Bu haber bülteni videosu, mutlak butlan
kararının ardından CHP içerisinde yaşanan liderlik krizini, YSK'nın kararını ve
bu gelişmenin piyasalar ile Ankara kulislerindeki anlık etkilerini aktarmaktadır
Bu
karara karşı ne yapılabilir?
Ankara
Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin verdiği bu radikal "mutlak
butlan" kararı, henüz kesinleşmiş bir “nihai hüküm değildir”.
Siyasi
partiler hukuku ve medeni usul hukuku çerçevesinde, mevcut parti yönetiminin bu
kararı durdurmak ve iptal ettirmek için önünde net hukuki adımlar
bulunmaktadır.
Mevcut
süreçte bu karara karşı atılabilecek ve halihazırda atılmakta olan adımlar
şunlardır:
1.
Yargıtay Nezdinde Temyiz Başvurusu (Ana Hukuki Yol)
İstinaf
mahkemesinin (Bölge Adliye Mahkemesi) verdiği bu karar kesin nitelikte
değildir.
Kanunen
kararın tebliğinden itibaren “iki hafta içinde Yargıtay’da temyiz yolu”
açıktır.
-Ne
Yapıldı? Özgür Özel yönetimi ve CHP avukatları, kararın hemen ardından dosyayı
hızlıca Yargıtay’a taşıyarak temyiz başvurusunda bulundu.
-Talep
Nedir? Temyiz dilekçesinde, istinaf mahkemesinin "mutlak butlan"
gerekçesinin tamamen “hukuka aykırı” olduğu, delege iradesinin sakatlanmadığı
belirtilerek kararın “esastan bozulması” ve uygulanmasına hükmedilen “ihtiyati
tedbirin kaldırılması” talep edildi.
2.
İhtiyati Tedbirin Durdurulması / Kaldırılması Talebi
Mahkeme,
kararın kesinleşmesini beklemeden Özgür Özel yönetiminin görevden
uzaklaştırılmasına ve Kemal Kılıçdaroğlu yönetiminin görevi devralmasına
yönelik bir ihtiyati tedbir (geçici koruma) kararı da eklemiştir.
-Yürütmeyi
Durdurma Arayışı: CHP avukatları, kararın Yargıtay'da esastan incelenmesi
bitene kadar, bu devir teslimi öngören ihtiyati tedbirin uygulanmasının “durdurulmasını”
talep etmektedir.
Çünkü
Yargıtay kararı bozarsa, bu süreçte yapılmış olan “tüm tasarruflar” partiyi “geri
dönülmez” bir hukuki kaosa sürükleyecektir.
-Not: Karşı
tarafın (Kılıçdaroğlu'nun avukatları) ise mevcut yönetimin yetkisiz kaldığını
iddia ederek bu temyiz başvurularının geçersiz sayılması yönünde dilekçeler
vererek süreci kilitlemeye çalıştığı görülmektedir.
Eğer
Yargıtay istinaf mahkemesinin bu kararını onaylar ve kurultayın iptalini
kesinleştirirse, iç hukuk yolları içinde başvurulacak bir sonraki durak Anayasa
Mahkemesi'dir.
-Seçme,
Seçilme ve Örgütlenme Özgürlüğü İhlali: Siyasi partilerin yönetimi ve kurultay
iradesi, Anayasa güvencesi altındadır.
Mevcut yönetim, adli yargı eliyle bir partinin
yönetimine müdahale edilmesinin "örgütlenme özgürlüğü",
"seçme-seçilme hakkı" ve "demokratik siyasi faaliyet yürütme
hakkı" ilkelerini açıkça ihlal ettiğini gerekçe göstererek AYM'ye bireysel
başvuru yapabilir.
4.
Siyasi ve Pratik Çözüm: Olağanüstü Kurultay Çağrısı
Hukuki
süreçlerin uzaması veya olumsuz sonuçlanması ihtimaline karşı, parti iradesini
yeniden tescillemenin en kesin yolu en kısa sürede meşru bir Olağanüstü
Kurultay toplamak olacaktır.
-Eğer
Yargıtay kararı onarsa ve yetki geçici olarak eski yönetime geçerse dahi,
delegelerin salt çoğunluğunun imzasıyla veya parti organlarının kararıyla
doğrudan "seçimli olağanüstü kurultay" kararı alınabilir.
-Bu
kurultayda delegeler Özgür Özel'i (veya mevcut yönetimi) yeniden ve bu kez
mahkemenin öne sürdüğü "butlan" gerekçelerini tamamen “boşa”
çıkaracak biçimde (açık ara ve tartışmasız usullerle) seçerse, mahkeme kararı
pratik olarak hükmünü yitirir ve “parti yönetimi meşruiyetini” tazelemiş olur.
. Öğretmen GÖNEN ÇIBIKCI, 2026.05.24, SW.
. YAZININ TÜMÜNÜ OKUYUNUZ:
(AI-YZ
destekli kişisel araştırma ve değerlendirmeme dayanan özgün bir çalışmadır.)